کاریزما و کلام

«مذاکره با آمریکا را امام ممنوع اعلام کرد، من هم ممنوع اعلام می‌کنم. اگر هم بر فرض محال یک وقتی قرار باشد، دولت جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره بکند، با دولت ترامپ هرکز مذاکره نخواهد کرد.» 
علی خامنه‌ای ۲۲ مرداد ۹۷

نمایندگان دولت جمهوری اسلامی هم‌اکنون برای مذاکره با آمریکا و مذاکره با دولت ترامپ در اسلام‌آباد حضور دارند. تهدید کرده‌اند که تا پیش‌شرط‌هایی محقق نشود، مذاکره را شروع نخواهند کرد. 

مفروض که شرایط محقق نشود و مذاکره‌ای هم اصلا شکل نگیرد، و آتش‌بس شکننده تمام و آتش‌ جنگ دوباره شعله‌ور گردد. همین حضور هیئتی از سمت دولت جمهور اسلامی در اسلام‌آباد به‌قصد مذاکره با طرف آمریکایی که نماینده دولت ترامپ است یعنی تن‌دادن به آن‌چه علی خامنه‌ای آن‌را ۲۲ مرداد ۹۷ «محال» دانسته‌ و با تأکید اعلام کرده بود: «هرگز»!

اما مذاکره با آمریکا از «ریختن خون شخصی ولو ولی‌عصر» بدتر نیست که برای حفظ نظام آن‌هم مجاز می‌شود. فقه پویا است. پس تا کنون آن‌چه محال بود و «هرگز»!، هم ممکن و هم محقق شد.

 اما ایران طرحی ۱۰ ماده‌ای ارائه داده که فرض بگیریم نقشه بهشت است. آمریکا هم طرحی ۱۵ ماده‌ای داده که فرض بگیریم نقشه جهنم است. کوتاه‌آمدن از هر یک از این مواد ۲۵ گانه از سوی هر یک از طرفین، یعنی یک گام از بهشت دورشدن برای جمهوری اسلامی، و به بهشت نزدیک شدن ترامپ.

ترامپ ببازد در بهشت خودش حضور دارد زیانی نکرده، ببازد به بهشت ایران وارد شده زیانی نکرده. بازی برای ترامپ دوسر برد است. اما جمهوری اسلامی ببرد، همه ۹ میلیارد ساکنان کره زمین را بهشتی کرده و به فرض محال هرگز ...  
مرتبط:
بن‌بست

سید «مهدی شجاعی» داستان‌نویس، روزنامه‌نگار، و مدیرمسئول ماه‌نامه و انتشاراتی «نیستان» که شرح حدود ۳۰۰ صفحه‌ای بر خطبه معروف به «همام» نهج‌البلاغه باعنوان متقین دارد، و مورد وثوق و علاقه اغلب سران نظام از جمله میرحسین موسوی و علی خامنه‌ای بوده، امروز در نامه‌ای با تاکید بر این‌که تا دیرنشده کاری بکنیم درخواست کرده که هرکس می‌تواند «بلاندیده دعا را شروع کند». 

مهدی شجاعی آدم خوب و پاک‌نیتی است. اما خطاهای تاکتیکی بسیار در کارنامه دارد. از طرفی کارهای نکرده‌ای که فقط از عهده او برمی‌آمد و انجام نداد تا کار به این‌جا کشید نیز دارد. تنزه‌طلب نبود، خطای راه‌بردی داشت. عجیب است که این آدم نهج‌البلاغه می‌خواند و به علی خامنه‌ای که اخلاق اسلامی را بی‌آبرو کرد، در حد یک قدیس احترام می‌گذاشت. 

شجاعی دختر نازنینی داشت به‌نام «ریحانه» که در کودکی در اثر سانحه تصادف از دنیا رفت. آن‌قدر نظام برای این نویسنده مذهبی احترام و قدر قائل بود که خبر درگذشت دختربچه او در یکی از برنامه‌های خبری رسانه ملی اعلام شد. 

مرحوم علی خامنه‌ای این سوگ را به مهدی شجاعی تسلیت گفته‌بود. پاسخ مهدی شجاعی به تسلیت خامنه‌ای در حکم پاسخ به ابراز هم‌دردی یک قدیس بود و سوگ‌وارانه همین مدح‌های افراطی خامنه‌ای را به ورطه هلاکت انداخت. 

علی‌بن‌ابی‌طالب در روایات متعدد اطرافیان‌اش را از مدح و ذم افراطی برحذر می‌دارد. به‌عنوان مثال در خطبه ۱۲۷ آورده: «سَيَهْلِكُ فِيَّ صِنْفَانِ: مُحِبٌّ مُفْرِطٌ يَذْهَبُ بِهِ الْحُبُّ إِلَى غَيْرِ الْحَقِّ وَ مُبْغِضٌ مُفْرِطٌ يَذْهَبُ بِهِ الْبُغْضُ إِلَى غَيْرِ الْحَقِّ وَ خَيْرُ النَّاسِ فِيَّ حَالًا النَّمَطُ الْأَوْسَطُ». به‌زودى دو گروه نسبت به من هلاک مى‌گردند: دوستى كه افراط كند و به غير حق كشانده شود، و دشمنى كه در كينه‌توزى با من زياده‌روى كرده به راه باطل در‌آيد. به‌ترين مردم نسبت به من گروه ميانه‌رو هستند.»

 مهدی شجاعی که در تسلط‌اش به قدر وسع خودش به متون کلامی تردیدی نیست، اما مطمئنا خودش به‌تر از خودش می‌دانست که در زمان خودش تنها فقیه وارسته‌ای که کلاس‌های شرح نهج‌البلاغه‌اش شلوغ‌ترین، در کنار دیگر دروس‌اش بود، مرحوم «حسینعلی منتظری نجف‌آبادی» بود. 

همین علی خامنه‌ای در ۹ آبان ۶۴ مرحوم منتظری را جانشین «منحصر به‌فرد» ولی‌فقیه معرفی کرده و چند سال بعد همان علی خامنه‌ای همین حسینعلی منتظری را محصور می‌کند و از «مهدی شجاعی» شجاعتی در اعتراض به این ظلم آشکار دیده و شنیده نمی‌شود. 

مهدی شجاعی خوانده بود که «من سمع رجلا ینادی یاللمسلمین! فلم یجبه فلیس بمسلم» اما وقتی صدها شهروند ایرانی که صرفا به حق رأی خود در انتخابات ۸۸ معترض بود کشته‌شدند و صدای بلند پدر و مادر و خانواده این‌ها به «یاللمسلمین» بلند شد، صدایی از مهدی شجاعی که خداوند از زمره آن‌ها عهده گرفته که ساکت نباشند شنیده نشد. 

و البته صدایی هم از همین سید مهدی شجاعی نویسنده مذهبی وقتی در داغستان و چچن و گروزنی و همین امروز در ترکستان شرقی «مسلمان» نسل‌کشی می‌کردند، برنیامد. 

از نظر شجاعی و شجاعی‌ها «ظلم» اگر «نتانیاهو» یا »ترامپ» بکند بد است. اما اگر یلتسین و پوتین و چین و صربستان و صدام بکنند بد نیست و آمریکا حق ندارد دست صدام را از ظلم به مردم مظلوم عراق کوتاه کند. 

تردیدی نیست که مهدی شجاعی اگر احتمالا امروز در تسلط به فقه و کلام از منتظری سرآمده باشد، اما در بی‌باکی و شجاعت او در دفاع از حق ابدا به گرد پای آن مرحوم هم نخواهد رسید. 

با این اوصاف، اوضاع از آن‌چه آقای سید مهدی شجاعی اکنون تصور کرده بسیار وخیم‌تر و شرایط به‌قول مرحوم قیصر امین‌پور پیش از آن‌که فکر کنیم «ناگهان چه زود دیر می‌شود» و شده‌است. کاش مهدی شجاعی آن‌روز که خلاف بین شرع و عقل و اجتهاد و کلام و تفسیر و معنویت و روحانیت؛ علی خامنه‌ای را جنین سخن‌گو خواندند و تشویق شدند، به سخن می‌آمد و علاج این وقایع را از آن زمان آغاز می‌کرد. امروز دیگر خیلی دیر شده‌است. 

 

۱۹ ژوئیه۲۰۲۲ پوتین در دومین سفر خود بعد از تجاوز وحشیانه به اوکراین، به ایران سفر، و با «علی خامنه‌ای» رهبر سابق جمهوری اسلامی هم دیدار کرد. در این دیدار خامنه‌ای خطاب به پوتین گفته بود: «در قضیه اوکراین  چنان‌چه شما ابتکار عمل را به‌دست نمی‌گرفتید، طرف مقابل با ابتکار خود موجب وقوع جنگ می‌شد.»

در همین دیدار او «ناتو» را خطرناک خوانده و گفته بود: «اگر راه در مقابل ناتو باز باشد، حد و مرزی نمی‌شناسد و اگر جلوی آن در اوکراین گرفته نمی‌شد، مدتی بعد به بهانه کریمه یک جنگ را به‌راه می‌انداختند.»

ادعاهای آن‌روز خامنه‌ای تکرار ادعاهای پوتین در توجیه تجاوز خود به اوکراین به بهانه گسترش ناتو به این کشور بود.

بعد از تجاوز روسیه به اوکراین فرایند پیوستن چند کشور دیگر اروپایی به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تسریع و تسهیل شد، ولی اوکراین هنوز نتوانسته رسما عضو این پیمان نظامی شود اگرچه از کمک‌های آن بهره‌منده بوده‌است.

از طرفی تجاوز نظامی روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ بلافاصله منجر به نشست اضطراری مجمع عمومی سازمان ملل و محکومیت قاطع این اقدام و درخواست آن سازمان از روسیه برای بازگشت به مرزهای سابق شد.

جمهوری اسلامی به این قطعنامه رأی ممتنع داد. رأیی که چون برگی سیاه تا ابد در کارنامه جمهوری اسلامی خواهد ماند و هرگونه ادعای «صلح‌طلبی» و «قانون‌مداری» این حکومت را با چالش جدی حتی معرفتی مواجه خواهد کرد. به این معنا که مفروض بر این‌که نظام جمهوری اسلامی هم برچیده شود، ولی صاحب‌نظران مدافع «اسلام» قادر به دفاع یا توجیه معرفتی این رأی که از سوی جمهوریی با عنوان «اسلامی» داده شده نخواهند بود.

از آن زمان حدود ۴ سال می‌گذرد. روسیه که تصور می‌کرد ۶ ساعته یا ۶ روزه کل اوکراین را اشغال خواهد کرد، با مقاومت بی‌نظیر مردم اوکراین مواجه و در باتلاقی که خود برای خود ایجاد کرده گرفتار شد.  

پس از آن تجاوز وحشیانه اکنون دیوانه دیگری از آن طرف کره زمین به خاک ایران عزیز حمله کرده و تلاش کرده تا به تجاوز خود نوعی رنگ مذهبی هم بدهد. بلافاصله پاپ «لئون چهاردهم» در مقابل سوء‌استفاده از مسیحیت برای توجیه جنایت موضع گرفته و به صراحت اعلام کرده: «خدا دعاهای کسانی را که جنگ به‌راه می‌اندازند، نمی‌پذیرد؛ دستان آنان آغشته به خون است. ... خداوند خدای صلح است نه خدای جنگ ... و استفاده از نام خدا برای توجیه خشونت نوعی تحریف دین به‌شمار می‌رود.»

در چنین شرایطی برخی تحلیل‌گران مذهبی اسلامی بلافاصله با استناد به این سخنان پاپ، تلاش کرده‌اند تا از نمد مذهب کلاهی برای نقد تجاوز ترامپ به ایران بدوزند، غافل از این‌که این چشمه معرفتی پیش از این از سوی آقای خامنه‌ای در توجیه جنگ‌طلبی و تجاوز پوتین به اوکراین خشکیده و احیای آن اگر کاری غیرممکن نباشد، دست‌کم بسیار بعید خواهد بود. 

از سویی دیگر اکنون که ترامپ ـ ظاهرا ـ در همراه‌کردن «ناتو» با خود برای بازگشایی تنگه هرمز ناکام مانده، رسانه‌های جمهوری اسلامی که حافظه تاریخی ضعیفی دارند و خاطرشان نیست رهبرشان سه سال پیش گفته بود: «ناتو حد و مرزی نمی‌شناسد و اگر جلوی آن در اوکراین گرفته نمی‌شد، مدتی بعد به بهانه کریمه یک جنگ را به‌راه می‌انداختند.»، حالا از عدم هم‌راهی ـ ظاهری ـ ناتو با ترامپ در بازگشایی تنگه هرمز در پوست خود نمی‌گنجند و تیتر می‌زنند: «دست رد ناتو بر سینه ترامپ». اما نمی‌دانند طوفانی که امروز درو می‌کنند نتیجه بادی است که دیروز در اوکراین کاشته‌اند.