کاریزما و کلام

توییت صفحه ارتش روسیه در شبکه جهانی X و نقلی از پوتین رئیس‌جمهور این کشور مبنی بر «رد ادعاها درباره برنامه‌ریزی برای حمله به اروپا» مصداق عینی اراجیف و خبرهای «رجفه‌دار» و ایسنا که این اراجیف را بازنشر کرده به تعبیر قرآن مصداق «مرجفون» است.

در «خبر» و «خبرگزاری» شبهه‌ناک‌نبودن منبع خبر، بسیار بسیار مهم‌تر از پاک‌بودن منبع درآمد یا منبع مالی است. هر خبری را نباید بلافاصله و بدون پرسش و بررسی بازنشر کرد.

پوتین ادعایی مطرح‌کرده. آیا این یک توییت مستقل بوده، یا در پاسخ به پستی ری‌توییت شده؟ آیا درون این توییت لینکی هم برای اشاره به ادعا بارگزای شده‌اس یا نه؟ اگر پوتین ادعای خود را بدون سند، لینک و فکت منتشرکرده، آیا ایسنا به آن ادعاها که پوتین در پاسخ به آن‌ها مدعایی مطرح و صفحه  ارتش روسیه آن‌را توییت کرده دست‌رسی داشته یا نداشته‌است؟

اگر داشته، چرا در پیشینه خبر به آن ادعاها که کِی؟ از سوی چه کسی؟ یا چه مرجعی؟ یا چه کشوری؟ یا ... مطرح شده اشاره‌ای نکرده‌است؟

آن‌چه از این خبر برمی‌آید آن است که رئیس‌جمهور روسیه ادعایی ساخته ذهن خودش را تکذیب و آن‌را «کاملاً ساختگی» دانسته‌است.

چکیده خبر ایسنا این است: «ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه در اظهاراتی رسمی اعلام کرد که این کشور هیچ‌گونه قصدی برای حمله به اروپا ندارد و چنین ادعاهایی را «دروغ» و «ساختگی» توصیف کرد.

طبق گزارش صفحه ارتش روسیه در پلتفرم ایکس، وی تأکید کرد که روسیه هرگز برنامه‌ای برای اقدام نظامی علیه کشورهای اروپایی نداشته»

ایسنا در پیشینه خبر آورده: «تنش میان روسیه و کشورهای غربی از زمان آغاز عملیات نظامی مسکو در اوکراین در سال ۲۰۲۲ به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. ناتو طی ماه‌های اخیر بارها درباره احتمال گسترش درگیری هشدار داده و در مقابل، روسیه تأکید کرده است که اقدامات غرب، از جمله ارسال تسلیحات سنگین به اوکراین، امنیت اروپا را بیش از پیش تهدید می‌کند.»

اولا که عملیات نظامی مسکو در اوکراین نبود و تجاوز رسمی بود. مجمع عمومی سازمان ملل همان‌زمان در قطنامه‌ای با رأی بالا آن‌را محکوم کرد. پس خبر می‌تواند بدون قضاوت مستند به محکومیت یک نهاد بین‌المللی و باید از واژه «تجاوز» استفاده و آن تجاوز را با استفاده از کلمه «عملیات» توجیه یا سفیدشویی نکند.

دوم در این خبر صرفا به تنش میان روسیه و اروپا اشاره شده که سابقه‌ای دست‌کم ۷۰ ساله از جنگ جهانی دوم به این سو و بعد جنگ سرد دارد. تنش میان اوکراین و روسیه هم دست‌کم سابقه‌ای ۱۰ ساله دارد و پس از یک‌بار تصرف یکی دو استان اوکراین از سوی روسیه، در ۲۰۲۲ این تنش «تمام‌عیار» شد.

پوتین بازنده تمام‌عیار نبرد هم در میدان اوکراین و هم در میدان اقتصاد جهانی، تلاش می‌کند با انتشار این توییت‌ها برای خود «توجه‌»کی دست‌وپا کند. ایسنا که منتشرنکردن این خبر برای‌اش زیانی نداشت، و منتشرکردن آن برای‌اش سودی ندارد، چرا بی‌جهت آبروی اندک رسانه‌ای خود را به‌حراج می‌گذارد؟

۱۹ ژوئیه۲۰۲۲ پوتین در دومین سفر خود بعد از تجاوز وحشیانه به اوکراین، به ایران سفر، و با «علی خامنه‌ای» رهبر سابق جمهوری اسلامی هم دیدار کرد. در این دیدار خامنه‌ای خطاب به پوتین گفته بود: «در قضیه اوکراین  چنان‌چه شما ابتکار عمل را به‌دست نمی‌گرفتید، طرف مقابل با ابتکار خود موجب وقوع جنگ می‌شد.»

در همین دیدار او «ناتو» را خطرناک خوانده و گفته بود: «اگر راه در مقابل ناتو باز باشد، حد و مرزی نمی‌شناسد و اگر جلوی آن در اوکراین گرفته نمی‌شد، مدتی بعد به بهانه کریمه یک جنگ را به‌راه می‌انداختند.»

ادعاهای آن‌روز خامنه‌ای تکرار ادعاهای پوتین در توجیه تجاوز خود به اوکراین به بهانه گسترش ناتو به این کشور بود.

بعد از تجاوز روسیه به اوکراین فرایند پیوستن چند کشور دیگر اروپایی به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) تسریع و تسهیل شد، ولی اوکراین هنوز نتوانسته رسما عضو این پیمان نظامی شود اگرچه از کمک‌های آن بهره‌منده بوده‌است.

از طرفی تجاوز نظامی روسیه به اوکراین در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ بلافاصله منجر به نشست اضطراری مجمع عمومی سازمان ملل و محکومیت قاطع این اقدام و درخواست آن سازمان از روسیه برای بازگشت به مرزهای سابق شد.

جمهوری اسلامی به این قطعنامه رأی ممتنع داد. رأیی که چون برگی سیاه تا ابد در کارنامه جمهوری اسلامی خواهد ماند و هرگونه ادعای «صلح‌طلبی» و «قانون‌مداری» این حکومت را با چالش جدی حتی معرفتی مواجه خواهد کرد. به این معنا که مفروض بر این‌که نظام جمهوری اسلامی هم برچیده شود، ولی صاحب‌نظران مدافع «اسلام» قادر به دفاع یا توجیه معرفتی این رأی که از سوی جمهوریی با عنوان «اسلامی» داده شده نخواهند بود.

از آن زمان حدود ۴ سال می‌گذرد. روسیه که تصور می‌کرد ۶ ساعته یا ۶ روزه کل اوکراین را اشغال خواهد کرد، با مقاومت بی‌نظیر مردم اوکراین مواجه و در باتلاقی که خود برای خود ایجاد کرده گرفتار شد.  

پس از آن تجاوز وحشیانه اکنون دیوانه دیگری از آن طرف کره زمین به خاک ایران عزیز حمله کرده و تلاش کرده تا به تجاوز خود نوعی رنگ مذهبی هم بدهد. بلافاصله پاپ «لئون چهاردهم» در مقابل سوء‌استفاده از مسیحیت برای توجیه جنایت موضع گرفته و به صراحت اعلام کرده: «خدا دعاهای کسانی را که جنگ به‌راه می‌اندازند، نمی‌پذیرد؛ دستان آنان آغشته به خون است. ... خداوند خدای صلح است نه خدای جنگ ... و استفاده از نام خدا برای توجیه خشونت نوعی تحریف دین به‌شمار می‌رود.»

در چنین شرایطی برخی تحلیل‌گران مذهبی اسلامی بلافاصله با استناد به این سخنان پاپ، تلاش کرده‌اند تا از نمد مذهب کلاهی برای نقد تجاوز ترامپ به ایران بدوزند، غافل از این‌که این چشمه معرفتی پیش از این از سوی آقای خامنه‌ای در توجیه جنگ‌طلبی و تجاوز پوتین به اوکراین خشکیده و احیای آن اگر کاری غیرممکن نباشد، دست‌کم بسیار بعید خواهد بود. 

از سویی دیگر اکنون که ترامپ ـ ظاهرا ـ در همراه‌کردن «ناتو» با خود برای بازگشایی تنگه هرمز ناکام مانده، رسانه‌های جمهوری اسلامی که حافظه تاریخی ضعیفی دارند و خاطرشان نیست رهبرشان سه سال پیش گفته بود: «ناتو حد و مرزی نمی‌شناسد و اگر جلوی آن در اوکراین گرفته نمی‌شد، مدتی بعد به بهانه کریمه یک جنگ را به‌راه می‌انداختند.»، حالا از عدم هم‌راهی ـ ظاهری ـ ناتو با ترامپ در بازگشایی تنگه هرمز در پوست خود نمی‌گنجند و تیتر می‌زنند: «دست رد ناتو بر سینه ترامپ». اما نمی‌دانند طوفانی که امروز درو می‌کنند نتیجه بادی است که دیروز در اوکراین کاشته‌اند.