کاریزما و کلام

منابع جمهوری اسلامی «فعلا» هرگونه برنامه برای شرکت در دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا را رد کردند.

خبرگزاری ایرنا و صداوسیما در گزارش‌های یک‌سان، به‌نقل از «یک عضو تیم مذاکره‌کننده» اعلام کردند زیاده‌خواهی آمریکا، مطالبات غیرمعقول و غیرواقع‌بینانه، تغییر مکرر مواضع، تناقض‌گویی‌های مستمر و ادامه به‌اصطلاح محاصره دریایی که نقض تفاهم آتش‌بس محسوب می‌شود، همراه با لفاظی‌های تهدیدآمیز، تاکنون مانع پیش‌رفت مذاکرات شده، و در این شرایط دورنمای روشنی برای مذاکراتی نتیجه‌بخش تصور نمی‌شود.

به‌گزارش ایرنا هم‌چنین رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در تماس تلفنی با نخست‌وزیر پاکستان یک‌شنبه‌شب ۳۰ فروردین ۱۴۰۵ با اشاره به تداوم بدعهدی‌ها و رفتارهای قلدرمآبانه و نامعقول آمریکا حین مذاکرات و در دوره آتش‌بس، ادامه اقدامات تحریک‌آمیز و غیرقانونی این کشور در به‌اصطلاح محاصره دریایی را نقض آشکار تفاهم آتش‌بس و مغایر با منشور ملل متحد دانست و تصریح کرد: چنین اقداماتی صرفا منجر به تشدید بدگمانی‌ نسبت به جدیت آمریکا شده و این واقعیت را بیش از پیش آشکار می‌کند که آمریکا دنبال تکرار الگوهای قبلی و خیانت به دیپلماسی است.

مسعود پزشکیان با تأکید بر عزم جمهوری اسلامی ایران برای دفاع همه‌جانبه از کیان کشور در برابر هرگونه ماجراجویی مجدد آمریکا و اسرائیل، نسبت به عواقب و پیامدهای چنان وضعیتی برای امنیت منطقه و جهان هشدار داد.

پزشکیان تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران مصمم به حفظ و ارتقای روابط با همه همسایگان از جمله کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، بر اساس حسن هم‌جواری و احترام متقابل، امیدوار است این کشورها نیز با در نظر گرفتن تجارب اخیر، برای تقویت صلح و امنیت منطقه بر مبنای هم‌کاری جمعی و به دور از مداخله مخرب بازی‌گران فرامنطقه‌ای خصوصا آمریکا اهتمام ورزند.

شهباز شریف نیز در این گفت‌وگو با اشاره به تلاش‌های کشورش برای خاتمه درگیری و برقراری صلح در منطقه، رئیس‌جمهور کشورمان را در جریان رایزنی‌های اخیر خود با کشورهای منطقه در این خصوص قرار داد.
⚫️
این ادعاها در شرایطی مطرح می‌شود که دو خبرگزاری رسمی مملکت جرأت بیان نام منبعی که خبر را از قول او نقل می‌کنند ندارند. این ملاحظه امنیتی و برای فضاسازی مناسب فریب رقیب نیست. نشان‌دهند ضعف یک عضو در نتیجه ضعف تیم مذاکره‌کننده است که هراس دارند هویت‌شان در خبر مشخص شود.

دوم در بیانیه متناقض و غیرواحدی که شعام از آن به «تحمیل طرح ۱۰ ماده‌ای جمهوری اسلامی به طرف مقابل» یاد می‌کرد، صراحتا قید شده بود جمهوری اسلامی با «بی‌اعتمادی مطلق به طرف مقابل» به میز مذاکره می‌رود. خود همین‌که از یک شورای عالی یک بیانیه با دو ادبیات منتشر و در آن پیش از مذاکره قید «بی‌اعتمادی کامل به طرف مذاکره» را می‌آورد خلاف روح «گفت‌وگ» «مذاکره» «مصالحه» و «آرامش» و نماینده ادبیات «رجز» و رزم است. 

به‌عنوان نمونه در تاریخ اسلام در جنگ احزاب وقتی سپاه احزاب کافر مدینه را ترک می‌کردند، رجز خواندند: «اعل هبل اعل هبل». و علی‌بن‌ابیطالب در پاسخ آن‌ها رجز خواند: «الله اعلی و اجل»! اما همین دو طرف مدتی بعد برای صلح حدیبیه سر میز مذاکره نشستند و در شرایطی که پیامبر دست بالا را داشت، قبول کرد عبارت رسول خدا کنار نام‌اش در معاهده نباشد. چون خواسته طرف مقابل بود. آیا پیامبر ـ العیاذبالله ـ از نبوت خلع شد؟ نه! ادبیات دیپلماسی، مصالحه، مذاکره و گفت‌و‌گو باید متناسب به آن انتخاب و استخدام شوند، و ادبیات میدان و جنگ و رجز هم متناسب با آن.

سوم این‌که در زمان جنگ ۱۲ روزه سرلشکر موسوی فقید برای نخستین‌بار در جمهوری اسلامی و آن هم در زمان جنگ، در ادبیات رسمی برای کشور اسرائیل از نام این کشور استفاده کرد. این در حالی‌بود که تا پیش از آن برای اشاره به‌نام اسرائیل در ادبیات رسمی از عبارت «رژیم صهیونیستی» استفاده می‌شد. حالا که یک مقام عالی در سطح نظامی ـ نه یک‌بار که چندین بار ـ از این نام استفاده کرده، دیپلماسی و مذاکره هم نه! «حفظ دماء مسلمین»‌ ایجاب می‌کند که نه از موضع ضعف، بلکه از موضع «حسن‌نیت» همان راه گشوده را برویم و ما هم از نام آن کشور استفاده کنیم.

اگر قرار باشد، در زمان اضطرار بگوییم اسرائیل، در زمانی که احساس می‌کنیم اضطراری نیست ـ ولی درواقع اضطراری‌تر از جنگ ۱۲ روزه است ـ به ادبیاتی که مختص رجز و میدان است متوسل شویم، به‌قول اسیر شهرستانی می‌شود: خط غلط، معنی غلط، انشا غلط، املاء غلط! و دود آن البته چنان‌که ظریف ادعا می‌کرد: فقط به چشم پایین و خیابان نمی‌رود، ساکنان «بنیان‌مرسوس» در برج‌عاج‌های عافیت را هم به اشک وامی‌دارد. 

رئیس‌جمهور آمریکا روز گذشته با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی تروث‌سوشیال مدعی شد: «تعداد زیادی نفت‌کش‌های خالی در حال حرکت به‌سمت ایالات متحده هستند تا نفت و گاز بارگیری کنند.»

در همین حال سنتکام هم ادعا کرده تمام ۲۸ کشتی‌ مین‌گذار نیروی دریایی جمهوری اسلامی را از بین برده و پس از آن دو ناوشکن موشک‌انداز نیروی دریایی این کشور از تنگه هرمز عبور کرده و تعیین شرایط برای پاک‌سازی مین‌ها از این آب‌راهه را آغاز کرده‌اند. سپاه پاسداران این ادعای سنتکام را رد کرده‌است.

پس از اعلام موافقت آمریکا با طرح ۱۰ ماده‌ای ایران به‌دنبال درخواست شهباز شریف نخست‌وزیر پاکستان از ترامپ برای تمدید دو هفته‌ای ضرب‌العجل خود، بازار انرژی به این موافقت واکنش مثبتی نشان داد و قیمت نفت که به حدود ۱۲۵ دلار در هر بشکه نزدیک شده بود، به زیر ۱۰۰ دلار کاهش یافت.

اکنون باید دید بازار انرژی به دو ادعای آمریکا، ادعای سپاه و هم‌چنین شکست مذاکرات میان نمایندگان ایران و ایالات متحده که ساعاتی پیش با ترک اسلام‌آباد از سوی هیئت آمریکایی اعلام شد چه واکنشی نشان خواهد داد.

از طرفی هنوز مشخص نیست آیا آتش‌بس دو هفته‌‌ای اعلام‌شده با وجود شکست مذاکرات به‌قوت خود باقی خواهد ماند یا دوباره آتش‌باری طرفین از سرگرفته خواهد شد. 

جی‌دی‌ونس نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا برای مذاکرات با نمایندگان جمهوری اسلامی پیش از ترک اسلام‌آباد در یک کنفرانس خبری ۴ دقیقه‌ای اعلام کرد که طرح پیشین با شکست مواجه شده و او طرحی روشن را روی میز گذاشته و به آمریکا بازمی‌گردد. این یعنی هنوز تمام مسیرهای مذاکراتی بسته‌نشده و از طرفی سخنان نمایندگان جمهوری اسلامی از طیف‌های مختلف هم نشان می‌دهد که تمایل کم‌تری به از سرگیری تنش و تمایل بیش‌تری به مذاکره دارند. 

اگرچه روز گذشته یک هیئت عالی نظامی از جمهوری اسلامی برای هم‌راهی و مشاوره به تیم مذاکراتی وارد اسلام‌آباد شده بود و این پالس‌هایی از آمادگی نظامی جمهوری اسلامی را مخابره می‌کرد. اما واکنش‌های دیپلماتیک اولیه پس از کنفرانس جی‌دی‌ونس هنوز تمایل به از سرگیری درگیری را مخابره نکرده‌اند. 

در همین حال کویت یک تیم بازرگانی بیش از ۲۰ نفره را به اتهام پول‌شویی بازداشت کرده‌است. این هم نشان می‌دهد که زیان برخی منافعی که از روابط پشت‌پرده نصیب برخی از شرکای تجاری جمهوری اسلامی از کمک به دورزدن تحریم‌ها می‌شد، از سود آن با توجه به طولانی‌شدن مدت تنش بیش‌تر شده و برخی کشورها با محاسبه این هزینه و فایده ترجیح داده‌اند به سیم آخر بزنند تا شاید جلوی فرار مشتریانی که نفت‌کش‌های‌شان را راهی برخی از منابع انرژی کمی دورتر کرده‌اند بگیرند. 

در هیچ‌کدام از این نشانه‌ها خبر خوبی برای جمهوری اسلامی نیست. اما از همه این‌ها بدتر این است که جمهوری اسلامی نزدیک به یک دهه مذاکره با آمریکا را به دلیل این‌که قاتل قاسم سلیمانی هستند به تابو تبدیل کرده‌بود. اکنون در کم‌تر از ۴۰ روز حاضرشدند به مذاکره با همان آمریکا به ریاست‌جمهوری همان ترامپی تن بدهند که در کشتن رهبر کشور دست داشته است. 

آن‌هم مذاکراتی که به ناکامی انجامید و نتیجه‌ای از آن حاصل نشد. پاگذاشتن در این «تله استراتژیکی» برای جمهوری اسلامی بسیار وخیم‌تر و هزینه‌برتر از شکست‌های تاکتیکی نظامی و مالی است.

اکنون قالیباف که حاضر نشد گرگ بالان‌دیده دیپلماسی را با خود ـ یا از غرور یا از ترس به اسلام‌آباد ببرد، چه پاسخی برای ثابتی، رسایی، ذوالقدر و وحیدی خواهد داشت؟ اگرچه او «سید محمود نبویان» را با خود همراه کرده‌بود تا برای خود حاشیه امنی نزد پایداری‌ها ایجاد کند، اما این‌بار انتقادها فقط معطوف به پایداری‌ها نیست و طیف بسیار وسیع‌تری را در بر می‌گیرد. 

با این اوصاف به نظر می‌رسد اهرم انرژی و نه فقط تنگه هرمز میزان بالایی از کارایی خود را برای جمهوری اسلامی از دست داد و اهرم رمزارز و حق عبور گرفتن از کشتی‌های عبوری هم بعید است بیش‌تر از چند ماه تاریخ انقضا داشته باشد.

زمان آبستن حوادثی غیرقابل پشت‌بینی است. اما برای جمهوری اسلامی نه بازگشت به شرایط پیشین ممکن است و نه پیش‌بینی و تصور تصویر شفافی برای آینده.  

معاون رئیس‌جمهور آمریکا از گفت‌وگوهای بدون نتیجه در اسلام آباد خبر داد.

به گزارش ایسنا به نقل از الجزیره، جی‌دی‌ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرد که مذاکرات با ایران پس از ساعت‌ها گفت‌وگو بدون دست‌یابی به توافق به پایان رسید.

وی اذعان کرد که با وجود تلاش‌های میانجی‌گرانه، از جمله نقش هیئت پاکستانی در نزدیک‌کردن دیدگاه‌ها، طرفین به توافقی قابل‌قبول دست نیافته‌اند.

ونس گفت: ما به دنبال شواهد روشن و قوی هستیم که نشان دهد ایران به دنبال سلاح‌های هسته‌ای نیست.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا اظهار کرد: واشنگتن پیشنهادهای خود را ارائه کرده، اما ایران این شروط را نپذیرفته است.

شبکه المیادین گزارش داد که هیئت آمریکایی پاکستان را ترک کرد.
مرتبط:
مذاکره می‌کنیم، اما نظام حفظ نمی‌شود

«مذاکره با آمریکا را امام ممنوع اعلام کرد، من هم ممنوع اعلام می‌کنم. اگر هم بر فرض محال یک وقتی قرار باشد، دولت جمهوری اسلامی با آمریکا مذاکره بکند، با دولت ترامپ هرکز مذاکره نخواهد کرد.» 
علی خامنه‌ای ۲۲ مرداد ۹۷

نمایندگان دولت جمهوری اسلامی هم‌اکنون برای مذاکره با آمریکا و مذاکره با دولت ترامپ در اسلام‌آباد حضور دارند. تهدید کرده‌اند که تا پیش‌شرط‌هایی محقق نشود، مذاکره را شروع نخواهند کرد. 

مفروض که شرایط محقق نشود و مذاکره‌ای هم اصلا شکل نگیرد، و آتش‌بس شکننده تمام و آتش‌ جنگ دوباره شعله‌ور گردد. همین حضور هیئتی از سمت دولت جمهور اسلامی در اسلام‌آباد به‌قصد مذاکره با طرف آمریکایی که نماینده دولت ترامپ است یعنی تن‌دادن به آن‌چه علی خامنه‌ای آن‌را ۲۲ مرداد ۹۷ «محال» دانسته‌ و با تأکید اعلام کرده بود: «هرگز»!

اما مذاکره با آمریکا از «ریختن خون شخصی ولو ولی‌عصر» بدتر نیست که برای حفظ نظام آن‌هم مجاز می‌شود. فقه پویا است. پس تا کنون آن‌چه محال بود و «هرگز»!، هم ممکن و هم محقق شد.

 اما ایران طرحی ۱۰ ماده‌ای ارائه داده که فرض بگیریم نقشه بهشت است. آمریکا هم طرحی ۱۵ ماده‌ای داده که فرض بگیریم نقشه جهنم است. کوتاه‌آمدن از هر یک از این مواد ۲۵ گانه از سوی هر یک از طرفین، یعنی یک گام از بهشت دورشدن برای جمهوری اسلامی، و به بهشت نزدیک شدن ترامپ.

ترامپ ببازد در بهشت خودش حضور دارد زیانی نکرده، ببازد به بهشت ایران وارد شده زیانی نکرده. بازی برای ترامپ دوسر برد است. اما جمهوری اسلامی ببرد، همه ۹ میلیارد ساکنان کره زمین را بهشتی کرده و به فرض محال هرگز ...  
مرتبط:
بن‌بست

در شرایطی که رویترز چهارشنبه اعلام کرده‌بود که هیئت‌های نمایندگی ایران و آمریکا برای مذاکره پیرامون دو طرح ۱۵ ماده‌ای آمریکا و ۱۰ ماده‌ای ایران، پنج‌شنبه ۲۰ فروردین وارد اسلام آباد می‌شوند، پاکستان نیز برای تأمین امنیت محل برگزاری نشست مذاکراتی نمایندگان دو طرف دو روز در پاکستان از امروز تعطیل عمومی اعلام کرد، اما به‌نظر می‌رسد هیئت ایرانی هنوز وارد اسلام‌آباد نشده‌است. 

خبرگزاری ایران ساعت ۲۳:۳۸ شام‌گاه پنج‌شنبه در خبر کوتاهی با عنوان «هشدار قالیباف: زمان رو به اتمام است» نوشت: محمدباقر قالیباف رئیس مجلس که ظهر پنج‌شنبه از پاسخ‌های شدید ایران و هزینه‌های شفاف برای دشمنان در صورت استمرار نقض آتش‌بس خبر داده بود، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که زمان رو به پایان است.

به گزارش پنجشنبه‌شب ایرنا، قالیباف در پیام روز گذشته خود نیز تاکید کرده بود که آتش‌بس و مذاکره در صورت نقض بندهای چارچوب مورد توافق، معنایی ندارد.

به‌‌نظر نمی‌رسد که این هشدار قالیباف منعکس‌کننده تردید و ناخوش‌بینی هیئت‌ ایرانی به مذاکرات باشد. بلکه بیش‌تر می‌توان آن‌را در چهارچوب یک تهدید تلقی کرد که مثلا تا آخرین لحظه هم تردید داشتیم اما با اتفاقات و تضمین‌هایی ـ که هیچ‌گاه هم اعلام نمی‌شود چه بود ـ تردید ما برطرف شد. 

جوادی آملی ۱۷ فروردین ۱۳۹۲ (۱۳ سال پیش) در درس تفسیر خود، و در توضیح آیاتی از سوره احزاب گفت: در سوره مبارکه احزاب از «مرجفون» نام برده‌شده. مرجفون کسانی هستند که خبرهای رجفه‌دار، لرزه‌دار و اراجیف را به جامعه انتقال می‌دادند. خبری که پایه و اساس ندارد جامعه را ناآرام می‌کند.

این مفسر قرآن در ادامه بیان کرد: مقداری که از شما برمی‌آید در راه صحیح قدم بردارید. خداوند نیز به شما کمک می‌کند. کسی که بخواهد یک حکومت و نظام اسلامی تشکیل دهد، راه‌کار مشخصی دارد. ادب اجتماعی و مردمی را حفظ کند. به بت فحش‌دادن کاری را حل نمی‌کند. 

این مرجع‌تقلید تاکید کرد: ما که در عالم تنها زندگی نمی‌کنیم. ما مشکلات ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی داریم. این‌ها را باید عاقلانه حل کنیم. تولی و تبری باید با مسئله امنیت جمع شود. این یک کار سیاسی و اجتماعی است. اصل تولی و تبری از یک‌سو، و برقراری امنیت و حفظ دما مسلمین از سوی دیگر باید جمع شود.

جوادی آملی ضمن اظهار تأسف از کشتار مسلمان به دست مسلمان اظهارکرد: از این طرف مدام سب و لعن و از آن‌طرف هم‌واره کشتار. هر روز می‌شنوید که کشتاری صورت می‌گیرد. این امر در نهایت راه‌حلی دارد، یا باید هر روز برای کشتار در میانمار، پاکستان، بنگلادش غصه بخوریم. اگر این دین برای برقراری امنیت آمد‌ه‌است، راه‌حل دارد. تنها راه‌حل فقهی و اصولی نیست که حوزه علمیه انجام بدهد. این نیاز به راه امنیتی مذاکره و مانند آن است. ما ناچار یک قدری افسوس و گریه می‌خوریم. یک ناله‌کردن و افسوس‌خوردن و مجلس ترحیم‌گرفتن کار ما شده‌است.

وی به شواهدی از تاریخ در باب حُسن هم‌جواری اشاره و افزود: سابقا این‌طور بود که اگر ولی‌عهد یک کشوری می‌مرد، یک هفته آتش‌بس می‌دادند و بعد هم جنگ را ادامه می‌دادند. اما اگر ولی‌عهد عربستان می‌میرد، برخی می‌روند در کنار سفارت عربستان آجیل و شیرینی پخش می‌کنند، این امر نه واجب ...،  و نه مستحب، و نه معقول و نه منقول است. جلوی این کارها را می‌شود گرفت. آن‌وقت انتظار داریم برای حجاج فرش قرمز پهن کنند.  

رئیس مجلس جمهوری اسلامی تهاجم به لبنان، تجاوز به آسمان ایران و انکار حق غنی‌سازی، را نقض سه بند کلیدی چارچوب ۱۰ ماده‌ای ایران عنوان و اعلام کرد با نقض این‌ها توافق و مذاکره بی‌معنا است.

به گزارش ایرنا، محمدباقر قالیباف در بیانیه‌ای نوشت: از همان ابتدا، ما روند جاری را با بی‌اعتمادی دنبال می‌کردیم و همان‌طور که پیش‌بینی می‌شد، ایالات متحده آمریکا این بار نیز پیش از آغاز مذاکرات، تعهدات خود را نقض کرد.

وی افزود: همان‌گونه که رئیس‌جمهور ایالات متحده صراحتاً اعلام کرده‌است، طرح ده‌بندی جمهوری اسلامی ایران، پایه و چارچوب مبنای قابل کار و چارچوب پایه‌ای برای این گفت‌وگوها محسوب می‌شود. با این حال، تا این لحظه سه بند از این پیشنهاد نقض شده است:

۱- عدم پای‌بندی به بند اول طرح ده‌بندی در خصوص آتش‌بس لبنان. تعهدی که نخست‌وزیر شهباز شریف نیز صراحتاً به آن اشاره کرده و آن‌را «آتش‌بس فوری در همه‌جا از جمله لبنان و سایر مناطق، مؤثر بلافاصله» اعلام نموده است.

۲- ورود پهپاد متجاوز به آسمان ایران که در شهر لار در استان فارس منهدم شد و نقض آشکار بند ممنوعیت هر گونه تجاوز مجدد به حریم هوایی ایران است.

۳- انکار پذیرش حق غنی‌سازی ایران، که بند ششم این چارچوب بود.

وی ادامه داد: اکنون همان «چارچوب پایه‌ای برای مذاکره» نیز حتی پیش از آغاز مذاکرات، سه بند کلیدی آن به‌صورت علنی و آشکار نقض شده است.

در چنین شرایطی، نه آتش‌بس دوطرفه معنایی دارد و نه مذاکرات.
◾️
در بیانیه شعام هم که روز گذشته منتشر شد، مشخصا تأکید شده بود که این مذاکرات با بی‌اعتمادی کامل به طرف آمریکایی از روز جمعه ۲۱ فروردین در اسلام‌آباد آغاز خواهد شد.

وقتی بیانیه رسمی شعام رسما از بی‌اعتمادی کامل به طرف مذاکره سخن می‌گوید و نسخه‌های منتشرشده آن روایت واحدی ندارد، مشخص است که این ادعاها فارغ از داوری درباره نتیجه آن، در ابتدائیات هم متزلزل است و بیش‌تر یک تله استراتژیک به‌نظر می‌رسد تا چارچوبی برای توافق و صلح.